สรุปประเด็นจาก Bitcoin++ 2025: Mempool, การขุด และอนาคตของ Bitcoin

งาน Bitcoin++ ประจำปี 2025 ที่จัดขึ้นที่เมืองออสติน รัฐเท็กซัส เป็นการรวมตัวของนักพัฒนา Bitcoin ที่เจาะลึกในประเด็นทางเทคนิค โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่อง Mempool, Transaction Relay และ Mining Pools หัวข้อเหล่านี้ถูกเน้นย้ำว่าเป็นหัวข้อที่น่าสนใจและเป็นที่ถกเถียงกัน เป้าหมายหลักของงานคือเพื่อให้เหล่านักพัฒนาและผู้สร้างสรรค์ได้แบ่งปันสิ่งที่พวกเขากำลังทำอยู่ เรียนรู้เกี่ยวกับความท้าทายในการนำ Transaction เข้าสู่ Block และการปรับปรุง Bitcoin รวมถึงส่งเสริมการเติบโตของชุมชน Open-Source

งานในปีนี้เป็นครั้งแรกที่มุ่งเน้นไปที่ Mempool และ Transaction Relay โดยเฉพาะ ซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับการสร้าง Block Mempool ถูกมองว่าเป็นพื้นที่ส่วนรวม (commons) และเป็นตลาดประมูลที่เสรีและเปิดกว้างที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ที่ซึ่งใครก็ตามที่เป็นเจ้าของ Bitcoin สามารถเสนอราคา (ค่าธรรมเนียม) และใครก็ตามที่ขุด Bitcoin ก็สามารถยอมรับราคานั้นและนำ Transaction เข้า Block ได้ แม้ว่ากระบวนการนี้จะมีความท้าทายและบางครั้งก็เป็นที่ถกเถียงกัน แต่ Bitcoin ยังคงทำงานเป็นระบบแบบอนาธิปไตย (anarchic system) ที่การพัฒนาเกิดขึ้นในลักษณะกระจายศูนย์

ประเด็นร้อน: OP_RETURN และการถกเถียงเรื่อง Data Carrier

หนึ่งในประเด็นหลักที่ถูกกล่าวถึงและมีการจัดดีเบตแบบ Oxford-style คือเรื่องขีดจำกัดของ Data Carrier ใน OP_RETURN โดยเฉพาะการถกเถียงเรื่องการปลดขีดจำกัดค่าเริ่มต้นใน Bitcoin Core การถกเถียงนี้สะท้อนให้เห็นถึงความตึงเครียดระหว่างกลุ่มที่เรียกว่า "Monetary Maximalists" ซึ่งต้องการให้ Bitcoin เป็นเงินที่ดีที่สุด กับกลุ่ม "Platform Maximalists" ที่ต้องการให้ Bitcoin สามารถทำสิ่งต่างๆ ที่ไม่เกี่ยวข้องกับเงินได้มากขึ้น เช่น การออก Token บน Bitcoin

ฝ่ายที่สนับสนุนการปลดขีดจำกัดแย้งว่ามันเป็นปัญหาทางเทคนิคที่ไม่มีวิธีที่มีหลักการในการป้องกันอย่างแท้จริงในระดับ Consensus การพยายามใช้ Filter ใน Mempool เพื่อป้องกันนั้นไม่สามารถทำได้อย่างสมบูรณ์ และผู้ใช้สามารถหาวิธีหลีกเลี่ยงได้ การปลดขีดจำกัดอาจช่วยลดการสร้าง UTXO ที่ใช้ไม่ได้ (unspendable UTXOs) ซึ่งเป็นสิ่งที่แย่กว่า OP_RETURN และจะช่วยประหยัดเวลาของนักพัฒนาจากการโต้เถียงในเรื่องเล็กๆ น้อยๆ

ขณะที่ฝ่ายคัดค้านการปลดขีดจำกัดยืนยันว่า Filter ใน Mempool ทำงานได้ผลในการยับยั้งการใช้ OP_RETURN สำหรับข้อมูลที่ไม่ใช่ทางการเงิน และการปลดขีดจำกัดจะเป็นการทำลาย Filter ที่มีอยู่ พวกเขาแย้งว่า Bitcoin ถูกออกแบบมาให้เป็นระบบการเงิน ไม่ใช่ฐานข้อมูลสำหรับเก็บข้อมูลตามอำเภอใจ การอนุญาตให้เก็บข้อมูลที่ไม่ใช่ทางการเงินจำนวนมากจะทำให้ Transaction ของผู้ใช้ทั่วไปมีค่าใช้จ่ายสูงขึ้น และเป็นการ "ขาย Bitcoin ให้กับผู้ที่เสนอราคาสูงสุด" ซึ่งอาจนำไปสู่การบ่อนทำลายโดยผู้ที่ควบคุมระบบการเงินแบบเก่า พวกเขายืนยันว่า Bitcoin ควรเน้นการเป็นเงิน และการเปลี่ยนแปลงที่ไม่จำเป็นซึ่งทำลาย Filter ที่ทำงานอยู่จะทำให้ความไว้วางใจใน Bitcoin Core ลดลง นอกจากนี้ยังมีการพูดถึงทางเลือกในการใช้ Filter ในระดับ Node เช่นที่ implement ใน Bitcoin Knots

ความรวมศูนย์ในการขุดและการกระจายศูนย์

ปัญหาความรวมศูนย์ใน Mining Pool เป็นอีกหัวข้อที่มีการหารืออย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะเรื่องความหลากหลายของ Block Template เครื่องมืออย่าง stratum.work ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อช่วยให้ผู้สังเกตการณ์สามารถเปรียบเทียบ Block Template จาก Pool ต่างๆ ได้ ข้อมูลแสดงให้เห็นว่า Antpool และ Pool ที่เป็น "เพื่อน" (Antpool and friends) รวมถึง Foundry มีส่วนแบ่ง Hash Rate รวมกันค่อนข้างสูง ซึ่งทำให้เกิดความกังวลเกี่ยวกับความรวมศูนย์ ปัญหาดังกล่าวถูกมองว่าเป็นปัญหาเชิงเศรษฐศาสตร์และแรงจูงใจ มากกว่าปัญหาทางเทคนิคล้วนๆ

ทางออกในการกระจายศูนย์การขุดและการสร้าง Block Template ถูกนำเสนอ โดยเฉพาะโปรโตคอล Datam ที่พัฒนาโดย Ocean Mining Datam ถูกออกแบบมาเพื่อการขุดแบบกระจายศูนย์โดยเฉพาะ โดย กำหนดให้ Miner ต้องรัน Node ของตัวเองเพื่อสร้าง Block Template ซึ่งแตกต่างจาก Stratum V2 ที่ยังคงมีการใช้งานแบบรวมศูนย์อยู่ Datam Gateway ทำหน้าที่เป็นตัวเชื่อมระหว่าง Miner กับ Pool โดยใช้ Stratum V1 แต่ Miner เป็นผู้สร้าง Block Template เอง โปรโตคอล Datam นั้นเรียบง่าย ใช้ภาษา C เพื่อให้มีขนาดเล็กและมีประสิทธิภาพสูง สามารถทำงานบน Raspberry Pi ได้ และมีการเข้ารหัสระหว่าง Pool กับ Gateway การสร้าง Datam ขึ้นมาใหม่จากศูนย์เป็นเพราะไม่มีโปรโตคอลหรือซอฟต์แวร์ Pool เดิมที่ตอบโจทย์การกระจายศูนย์ได้อย่างสมบูรณ์

การแก้ไข Bug ใน Consensus (Consensus Cleanup)

มีการนำเสนอ BIP 54 หรือ Great Consensus Cleanup ซึ่งเป็นข้อเสนอ Soft Fork เพื่อแก้ไข Bug เล็กน้อยในกฎ Consensus ของ Bitcoin จุดประสงค์ไม่ใช่การเปลี่ยนแปลงคุณค่าหลักของ Bitcoin แต่เป็นการแก้ไข Bug ที่สามารถทำได้ผ่าน Soft Fork Bug เหล่านี้รวมถึงปัญหาที่อาจนำไปสู่การมี Transaction ID (TXID) ของ Coinbase ซ้ำกันในอนาคตสำหรับ Block ที่เกิดขึ้นก่อน BIP 34 การแก้ไขใน BIP 54 เกี่ยวข้องกับการใช้ Time Locking และการกำหนดค่า End Sequence ใน Coinbase Transaction เพื่อป้องกันปัญหานี้ ข้อเสนอนี้ถูกพัฒนาขึ้นโดย Antoine Riard และมีการหารืออย่างละเอียด

ความปลอดภัยทางควอนตัมในอนาคต

ประเด็นเรื่องความปลอดภัยทางควอนตัมของ Bitcoin ก็ถูกหยิบยกขึ้นมาพูดคุย แม้จะดูเป็นปัญหาที่ไกลตัว แต่ก็เป็นสิ่งสำคัญที่จะต้องมีแผนรองรับ BIP 360 ถูกนำเสนอเป็นข้อเสนอ Soft Fork ทางเลือก (Opt-in soft fork) เพื่อเพิ่มความปลอดภัยทางควอนตัมให้กับ Bitcoin ปัญหาหลักคือผู้ใช้จะต้องเปิดเผย Public Key และ Signature เมื่อใช้จ่าย Transaction และคอมพิวเตอร์ควอนตัมอาจสามารถคำนวณ Private Key จาก Public Key ได้ BIP 360 เสนอให้เพิ่มข้อมูล Public Key และ Signature ที่ผ่านการป้องกันควอนตัมเข้าไปใน Transaction โดยรองรับ Taproot อย่างไรก็ตาม Multisig บางประเภท เช่น P2SH หรือ P2WSH อาจให้การป้องกันได้ดีกว่า เนื่องจากผู้โจมตีจะต้องหา Private Key หลายตัว ในขณะที่ Key Path Spend ของ Taproot อาจไม่ช่วยป้องกันปัญหานี้ BIP 360 ยังกำหนดให้มี Public Key ที่ป้องกันควอนตัมเพียงตัวเดียวเพื่อหลีกเลี่ยงความกำกวมของที่อยู่ Taproot

นวัตกรรมและกรณีใช้งานอื่นๆ

นอกจากนี้ยังมีการกล่าวถึงโครงการอื่นๆ ที่น่าสนใจ เช่น Maple AI ที่มุ่งมั่นสร้าง AI ที่ไม่ใช่แบบรวมศูนย์ และ Open Secret ซึ่งเป็น Framework สำหรับนักพัฒนาในการให้ผู้ใช้สามารถ Self-Custody ข้อมูลของตนเองได้ แนวคิดนี้คล้ายกับการ Self-Custody Bitcoin ใน Wallet โดยมองว่าการถือข้อมูลผู้ใช้เป็นภาระความเสี่ยงสำหรับนักพัฒนา

มีการพูดถึงแนวโน้มที่ผู้เล่นในระบบการเงินแบบเก่าอย่าง Visa และ Stripe กำลังพยายามเข้าสู่พื้นที่ Digital Currency โดยอาจใช้การ Tokenize Credit Card รวมถึงบทบาทที่อาจเกิดขึ้นของ AI Agents ซึ่งอาจเริ่มใช้ Bitcoin หรือ Lightning Network ในการชำระเงินในอนาคต มีการคาดการณ์ว่า AI Agents อาจทำธุรกรรมผ่าน Lightning Network ได้ในระดับที่สูงกว่าการใช้งานของมนุษย์อย่างรวดเร็ว โดยมีการพัฒนาโปรโตคอลอย่าง X402 และ Fusats เพื่อรองรับการชำระเงินสำหรับ Agents โดยเปิดโอกาสให้ Agents เลือกใช้สกุลเงินดิจิทัลที่ดีที่สุดในตลาดเสรี

สุดท้าย งาน Bitcoin++ เน้นย้ำถึงความสำคัญของการประชุมและการรวมตัวกันของนักพัฒนาเพื่อหารือ ประสานงาน และแบ่งปันไอเดีย โดยเฉพาะในประเด็นที่ต้องอาศัยความร่วมมือและการแก้ปัญหาที่ซับซ้อน